Buikpijn, een opgeblazen gevoel, een opgezette buik, winderigheid, diarree of juist verstopping? Als je regelmatig last hebt van je darmen, kan dat behoorlijk veel invloed hebben op je dagelijks leven. Misschien merk je dat bepaalde voedingsmiddelen klachten geven en ben je daardoor steeds meer gaan vermijden. Of misschien zijn je klachten juist heel wisselend en is het lastig om te ontdekken waar ze vandaan komen.
Wat is het prikkelbare darm syndroom (PDS)?
Het prikkelbare darm syndroom, ook wel PDS genoemd, is een veelvoorkomende aandoening waarbij de werking van de darmen verstoord is. Bij onderzoek worden meestal geen zichtbare afwijkingen in de darm gevonden, maar de darm kan wel anders reageren en gevoeliger zijn voor prikkels.
Kenmerkend voor PDS is terugkerende buikpijn in combinatie met veranderingen in de ontlasting. Sommige mensen hebben vooral last van diarree, anderen juist van verstopping en bij weer anderen wisselen deze klachten elkaar af. Ook een opgeblazen of opgezette buik en winderigheid komen vaak voor.
De klachten kunnen van persoon tot persoon sterk verschillen en ook bij dezelfde persoon de ene periode erger zijn dan de andere.
Hoe ontstaan klachten bij PDS?
Er is meestal niet één duidelijke oorzaak voor PDS. Verschillende factoren kunnen tegelijkertijd een rol spelen. Zo kunnen de bewegingen van de darm veranderd zijn en kan de darm gevoeliger reageren op bijvoorbeeld rek en gasvorming.
Ook de communicatie tussen de hersenen en de darmen speelt een belangrijke rol. Dit wordt ook wel de hersen-darm-as genoemd. Stress, spanning en slaap kunnen hierdoor invloed hebben op darmklachten, zonder dat dit betekent dat de klachten ‘tussen de oren zitten’.
Daarnaast kunnen onder andere het voedingspatroon, de hoeveelheid en soort vezels, beweging en eerdere darminfecties invloed hebben op de klachten. Ook de darmmicrobiota – de grote hoeveelheid micro-organismen die in onze darmen leven – wordt onderzocht in relatie tot PDS.
Juist omdat zoveel verschillende factoren invloed kunnen hebben, is een persoonlijke aanpak belangrijk.
Heb ik PDS of kan er iets anders aan de hand zijn?
Buikpijn, diarree, verstopping en een opgeblazen gevoel komen niet alleen voor bij PDS. Darmklachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Daarom is het belangrijk om bij aanhoudende of terugkerende klachten niet zelf de diagnose PDS te stellen.
De diagnose prikkelbare darm syndroom wordt gesteld door een huisarts of medisch specialist. Daarbij wordt gekeken naar het patroon en de duur van je klachten en of aanvullend onderzoek nodig is om andere oorzaken uit te sluiten.
Heb je bijvoorbeeld bloed bij de ontlasting, onbedoeld gewichtsverlies, koorts, aanhoudende ernstige klachten of andere klachten die je niet vertrouwt? Neem dan contact op met je huisarts. Ook wanneer darmklachten nieuw ontstaan of duidelijk veranderen, is het verstandig dit met je huisarts te bespreken.
Een diëtist kan vervolgens helpen om te onderzoeken welke rol voeding en leefstijl spelen en hoe je je klachten zo goed mogelijk kunt verminderen zonder onnodig voedingsmiddelen te vermijden.
Voeding en PDS
Bij het prikkelbare darm syndroom (PDS) kunnen voeding en leefstijl invloed hebben op je klachten. Toch bestaat er geen standaard PDS-dieet dat voor iedereen werkt. Wat bij de één klachten veroorzaakt, kan bij de ander helemaal geen probleem zijn.
Daarom kijken we eerst naar je totale voedingspatroon.
- Eet je voldoende en regelmatig?
- Hoeveel vezels krijg je binnen en welke soorten vezels zijn dat?
- Drink je voldoende?
- Zijn er voedingsmiddelen waarvan je merkt dat ze klachten geven?
- En ben je misschien al producten gaan vermijden?
Daarnaast kijken we naar leefstijlfactoren die invloed kunnen hebben op je darmen, zoals beweging, slaap, stress en ontspanning. Zo ontstaat een completer beeld van jouw klachten en kunnen we gericht onderzoeken welke aanpassingen zinvol zijn.
Is het FODMAP-dieet nodig bij PDS?
Veel mensen met PDS komen tijdens hun zoektocht naar informatie het FODMAP-dieet tegen. FODMAP’s zijn bepaalde koolhydraten die in de dunne darm niet altijd volledig worden opgenomen en in de dikke darm kunnen worden gefermenteerd. Bij mensen die daar gevoelig voor zijn, kan dit bijdragen aan bijvoorbeeld gasvorming, een opgeblazen gevoel, buikpijn en veranderingen in de ontlasting.
Het FODMAP-dieet kan bij een deel van de mensen met PDS helpen om te ontdekken welke voedingsmiddelen klachten uitlokken. Maar het is lang niet voor iedereen nodig om met een volledig FODMAP-dieet te starten.
Soms zijn kleinere aanpassingen in het voedingspatroon al voldoende. Bovendien is het FODMAP-dieet niet bedoeld om langdurig zo veel mogelijk voedingsmiddelen te vermijden. Wanneer het dieet wordt ingezet, zijn een goede herintroductie en het uiteindelijk weer zo gevarieerd mogelijk eten belangrijke onderdelen van de behandeling.
Ons doel is dan ook niet om je een steeds langere lijst te geven met producten die je niet mag eten. We willen juist dat je vertrouwen krijgt in je voeding, je eigen darmen beter leert begrijpen en meer rust ervaart rondom eten.
Wanneer kan een diëtist helpen?
Een diëtist kan je helpen wanneer je bijvoorbeeld:
- regelmatig buikpijn, een opgeblazen gevoel of een opgezette buik hebt;
- last hebt van diarree, verstopping of wisselende ontlasting;
- merkt dat voeding je klachten lijkt te beïnvloeden;
- steeds meer voedingsmiddelen bent gaan vermijden;
- onzeker bent geworden over wat je nog kunt eten;
- of het FODMAP-dieet overweegt.
We helpen je graag op weg
Je hoeft niet zelf eindeloos te zoeken naar wat je wel en niet kunt eten. PDS en de bijbehorende darmklachten zijn heel persoonlijk. Daarom bieden de gespecialiseerde diëtisten van AVS Diëtisten een individuele aanpak.

